Hành Lang Đá Lạnh Đan Viện Lisieux Và Nụ Cười Giấu Sau Vạt Áo Dòng

Hơi nước thở ra đóng thành một lớp sương mờ trắng đục ngay trên tấm mạng che mặt bằng vải thô đen khi tiếng chuông đồng lúc năm giờ sáng vừa dứt trong hành lang đá đan viện Cát Minh Lisieux. Mùa đông vùng Normandie miền bắc nước Pháp năm 1889 lạnh đến mức nước đựng trong bình sành đặt ở góc phòng ngủ đóng thành một khối băng cứng ngắc. Trong căn phòng nhỏ số 26 không hề có lò sưởi, thiếu nữ mười sáu tuổi Thérèse Martin — nay mang tên dòng là Chị Têrêsa Hài Đồng Giêsu và Thánh Nhan — run rẩy xỏ đôi bàn chân sưng tấy vì cước lạnh vào đôi giày vải bện dây thừng, rồi lặng lẽ bước ra hành lang gạch đá ẩm ướt mà không một lời phàn nàn.

Ít ai bên ngoài bức tường đá cao bốn mét của đan viện có thể hình dung được sự thay đổi đột ngột ấy. Chỉ hơn một năm trước, tại ngôi nhà ấm áp Les Buissonnets rợp bóng cây xanh, Thérèse vẫn là “nàng công chúa nhỏ” được người cha thánh thiện Louis Martin — một nghệ nhân chế tác đồng hồ và kim hoàn — nâng niu như viên ngọc quý sau khi mẹ cô, bà Zélie Guérin, qua đời vì bệnh ung thư vú lúc Thérèse mới lên bốn tuổi. Để xin được phép vào dòng kín ở tuổi mười lăm khi bề trên địa phận từ chối vì cô còn quá nhỏ, cô thiếu nữ bướng bỉnh ấy đã cùng cha đi tàu hỏa vượt dãy Alpes sang tận Rôma vào tháng 11 năm 1887, quỳ xuống ôm lấy đầu gối Đức Giáo hoàng Lêô XIII giữa buổi tiếp kiến chung mà van nài trong nước mắt cho tới khi lính gác phải dìu cô đứng dậy.

Từ Nàng Công Chúa Nhỏ Của Gia Đình Martin Đến Kỷ Luật Sắt Đá Nơi Đan Viện

Thế nhưng, khi cánh cửa sắt nặng nề của đan viện Lisieux chính thức khép lại sau lưng cô vào sáng ngày 9 tháng 4 năm 1888, Thiên Chúa không đón cô bằng những thị kiến ngọt ngào hay những lời ca tụng. Ngài đón cô bằng sự khô khan trần trụi của cát đá sa mạc. Bề trên nhà dòng khi ấy là Mẹ Marie de Gonzague — người hiểu rất rõ cô bé út nhà Martin từng được cha và bốn chị gái cưng chiều từ nhỏ — đã quyết định rèn luyện cô tập sinh mười lăm tuổi bằng kỷ luật sắt đá nhất: không một lời khen ngợi, thẳng thừng khiển trách trước mặt cộng đoàn và giao cho cô những công việc quét dọn nặng nhọc, đơn điệu nhất.

Trong túi áo dòng bằng len nâu thô ráp nặng trịch, Têrêsa luôn cất giữ một vật nhỏ bé như một bí mật riêng giữa mình với Chúa: một cây Thánh Giá nhỏ bằng gỗ gắn tượng Chúa chịu nạn bằng đồng, xung quanh chân tượng được cô lặng lẽ gài vào vài cánh hoa hồng đỏ đã ép khô từ khu vườn đan viện. Đối với các đan sĩ thời thế kỷ mười chín vốn quen với nền linh đạo khổ hạnh khắc nghiệt — nơi người ta đo sự thánh thiện bằng những cuộc ăn chay trường, những dây xích sắt quấn quanh lưng hay những giờ cầu nguyện xuất thần — thì cô tập sinh trẻ tuổi có gương mặt bầu bĩnh như trẻ thơ ấy trông thật bình thường, thậm chí có phần vụng về.

Một số nữ tu lớn tuổi trong đan viện từng xì xào với nhau bên bàn khâu vá: “Chị Têrêsa nhỏ dễ thương thật đấy, nhưng chị ấy chẳng làm được việc gì phi thường cả; mai này nếu chị ấy qua đời, chắc Mẹ Bề trên sẽ chẳng biết viết được nổi vài dòng gì vào tờ cáo phó của chị ấy đâu!” Họ không hề biết rằng ngay giữa những công việc tầm thường không ai để mắt tới ấy, cô gái trẻ đang âm thầm thực hiện một cuộc cách mạng tâm linh dữ dội hơn cả những chiến công ngoài mặt trận.

Cuộc Cách Mạng Trong Phòng Giặt Lạnh Và Những Giọt Nước Bẩn Hóa Ngọc Quý

Trong phòng giặt tập thể ngập hơi nước xà phòng hôi nồng giữa ngày đông giá rét, chị nữ tu đứng đối diện Têrêsa trên bể đá có thói quen vò mạnh những chiếc khăn tay vào ván gỗ, làm nước bẩn bắn tung tóe thẳng vào trán và má của Têrêsa mỗi lần giũ vải. Máu nóng của một cô gái từng rất nhạy cảm dồn lên mặt; phản xạ tự nhiên thúc giục Têrêsa lùi lại và lấy tay áo lau mặt thật mạnh để đối phương biết ý mà dừng lại. Nhưng ngay giây phút bàn tay chạm vào cây Thánh Giá gỗ trong túi áo, Têrêsa chợt nghĩ: “Nếu Chúa Giêsu trao cho mình những giọt nước bẩn này như những viên ngọc nhỏ để cứu các linh hồn, sao mình lại từ chối?” Suốt cả giờ giặt đồ, cô đứng yên mỉm cười tươi tắn đón nhận từng vệt nước lạnh bắn vào mặt như người ta đón nhận nước hoa quý.

Trong nhà nguyện mỗi buổi chiều tối, một nữ tu ngồi ngay hàng ghế phía sau Têrêsa có một tật kỳ lạ là liên tục tạo ra tiếng kêu cọt kẹt chói tai như tiếng cọ xát hai mảnh vỏ sò hay tiếng bẻ khớp ngón tay giữa bầu không khí tĩnh nguyện tuyệt đối. Tiếng động nhỏ nhặt ấy xoáy vào màng nhĩ làm Têrêsa đau đầu đến mức mồ hôi lạnh túa ra trên trán, chỉ muốn quay phắt lại nhìn một cái cho người kia im đi. Thay vì quay lại, Têrêsa nhắm mắt, biến chuỗi âm thanh chói tai kia thành một bản nhạc hòa tấu dâng lên Thiên Chúa để cầu nguyện cho một linh mục truyền giáo đang kiệt sức ở một chân trời xa lạ nào đó.

Khó khăn nhất trong đan viện là việc chăm sóc Chị Thánh Phêrô — một nữ tu già bị bệnh khớp nặng và chứng suy nhược thần kinh đến mức cáu gắt với tất cả mọi người. Mỗi chiều lúc năm giờ bốn mươi lăm phút, khi các chị em khác đều tìm cách né tránh, Têrêsa lại lặng lẽ bước tới cúi đầu xin phép dìu bà cụ từ nhà nguyện về phòng ăn. Đi từng bước chậm chạp theo nhịp chân tập tễnh của bà cụ, cô bị mắng mỏ liên tục: lúc thì bị trách là đi quá nhanh làm bà ngã, lúc lại bị gắt là đi quá chậm làm bà mỏi lưng, đến tận bàn ăn còn phải cắt từng mẩu bánh mì theo đúng ý bà. Và phần thưởng cuối cùng mà Têrêsa dành tặng người chị già khó tính ấy mỗi tối luôn là một nụ cười rạng rỡ nhất trong ngày.

Nụ Cười Dành Cho Nữ Tu Già Cáu Gắt Và Thập Giá Của Người Cha Bệnh Tật

Đau đớn sâu thẳm hơn cả những mũi kim châm nho nhỏ của đời sống chung là biến cố giáng xuống gia đình cô vào năm 1889: người cha kính yêu Louis Martin — vị “Quân Vương” của tuổi thơ cô — bị tai biến mạch máu não dẫn đến chứng mất trí nhớ tuổi già và phải đưa vào viện dưỡng lão tâm thần Bon Sauveur tại Caen suốt ba năm ròng. Trong thị trấn nhỏ Lisieux, những kẻ độc miệng bắt đầu bàn tán rằng ông lão Martin phát điên là vì quá đau khổ khi các con gái bỏ ông vào nhà dòng. Nỗi tủi nhục ấy đè nặng lên trái tim cô tập sinh mười sáu tuổi như một tảng đá nghiền nát hạt lúa mì.

Trong ngày lễ Mặc Áo Dòng (10/1/1889) và sau đó là ngày Khấn Dòng (8/9/1890), khi người cha già bệnh tật không thể đến dự để dẫn con gái vào cung thánh, một trận mưa tuyết trắng xóa bất ngờ đổ xuống sân cỏ đan viện giữa tiếng đàn phong cầm. Têrêsa hiểu rằng Đấng Phu Quân Giêsu đã chọn tặng cho cô chính tấm áo cưới màu trắng của sự đau khổ và nhỏ bé. Trong ngực áo dòng, cô đặt một bức thư tay viết lời cầu xin táo bạo đến rùng mình: “Lạy Chúa Giêsu, xin cho con được chết tử đạo vì tình yêu, và xin đừng để một ai trên thế gian này biết đến những đau khổ của con ngoại trừ một mình Ngài!”

Những Cánh Hoa Hồng Khô Trên Thánh Giá Gỗ Và Cơn Ho Khan Lúc Nửa Đêm

Đêm lại đêm, khi toàn bộ đan viện đã chìm vào giấc ngủ sâu, cô nữ tu trẻ vẫn thức dưới cái lạnh cắt da của căn phòng số 26, ngón tay khẽ chạm vào những cánh hoa hồng khô ép sát bên chân tượng Chúa chịu nạn bằng gỗ. Cô khao khát làm linh mục, làm chiến sĩ tử đạo, làm nhà truyền giáo đi khắp năm châu cho đến ngày tận thế — nhưng trước mắt cô chỉ là bốn bức tường đá vôi khóa chặt và một cơn ho khan kỳ lạ bắt đầu trào lên từ đáy phổi mỗi lúc nửa đêm.