Hai Mươi Hai Năm Xiềng Xích Và Tiếng Khóc Vỡ Òa Sau Ngai Tể Tướng

Hai đầu gối vị Tể tướng đế quốc Ai Cập bỗng run lên dưới lớp vải gai trắng mịn. Không một cận thần nào quanh ngai đá sa thạch nhận ra chấn động ấy. Trên ngực Sa-phơ-nát Pa-nê-ác vẫn lấp lánh vòng vàng Pharaô ban, trên ngón tay là nhẫn ấn tín định đoạt sinh mạng vạn người. Nhưng dưới sân kho lương nắng gắt, giữa dòng dân đói mua thóc, vừa xuất hiện đúng mười người đàn ông râu bết bụi đường, khoác áo lông cừu sờn ám khói củi Canaan. Mười gương mặt già đi hai mươi hai năm. Tất cả đang sấp mặt sát đất trước đôi hài ông.

Hai mươi hai năm. Đọc lên chỉ mất hai nhịp thở, nhưng Giuse đã đi qua từng ngày bằng máu thịt. Mười ba năm đầu là kiếp nô lệ nhà Pôtipha rồi bị vu oan tống xuống ngục tối hoàng gia. Thánh Vịnh một trăm lẻ năm ghi lại chi tiết rùng mình: chân cậu bị cùm sắt siết chặt, cổ bị vòng sắt khóa cứng cho đến ngày lời Chúa ứng nghiệm. Dưới hầm gạch bùn không ánh mặt trời, vết sẹo cổ chân đã chôn vùi hẳn nét kiêu hãnh ngây ngô của cậu bé mặc áo đỏ tía năm xưa.

Chính lò lửa tù đày ấy nung chảy cái tôi cậu ấm để đúc nên trái tim người cứu dân. Hai lần bị đẩy xuống đáy bất công, Giuse không ngồi gặm nhấm hận thù mà chu toàn việc trước mắt, đủ nhạy cảm hỏi thăm nỗi buồn trên mặt hai bạn tù. Bước lên ngai Tể tướng năm ba mươi tuổi, gom thóc suốt bảy mùa dư dật đón đầu bảy năm đại hạn, ông đặt tên con đầu lòng là Manassê — Thiên Chúa làm tôi quên nỗi khổ nhọc. Ông tưởng vết thương Đôthan đã khép.

Không. Vết thương chỉ ngủ yên tới giây phút mười người anh quỳ mọp trên sàn đá. Hai giấc mộng tuổi mười bảy đập vào ngực Giuse như sấm: mười bó lúa các anh đang thực sự cúi rạp quanh bó lúa ông! Họ không thể nhận ra đứa em bị bán trần trụi dưới chiếc đầu cạo nhẵn quý tộc Ai Cập và giọng ra lệnh qua thông ngôn. Nếu muốn báo thù, Giuse chỉ cần gán tội gián điệp là cả mười người sẽ nếm đủ mùi xích sắt hầm ngục ông từng chịu.

Vậy sao người công chính Giuse lại nạt nộ họ là quân do thám, giam ba ngày, trói Simêôn làm con tin và bắt đem em út Bêngiamin sang Ai Cập? Nhiều người lầm tưởng Giuse đang vờn các anh để trả đũa. Hoàn toàn sai. Người từng sống sót dưới đáy giếng hiểu rõ quy luật chữa lành: tha thứ tự động cho kẻ chưa hề ăn năn không phải lòng nhân từ, mà là bỏ mặc đứa em vô tội tiếp theo cho nanh vuốt cũ.

Giuse đếm chỉ có mười người, thiếu Bêngiamin — đứa em duy nhất cùng mẹ Rakhen. Một luồng lạnh chạy dọc sống lưng ông: sau khi bán ông đi, liệu mười người anh cùng cha khác mẹ có trút nốt lòng đố kỵ lên Bêngiamin khi cậu trở thành niềm an ủi cuối cùng của cha già? Trước khi giang tay ôm họ, Giuse buộc phải đặt lương tâm các anh lên lửa thử để xem hai mươi hai năm đã sinh hoa trái hoán cải thật chưa.

Phép thử chạm đỉnh điểm ở chuyến mua lúa lần hai, khi Bêngiamin bước vào đại sảnh. Nhìn đứa em cùng mẹ, ruột gan Giuse quặn thắt đến mức phải lao vào phòng kín áp mặt vào tường khóc nấc, rồi rửa mặt trở ra đãi tiệc. Chiều xuống, ông mật lệnh cho quản gia bỏ trả bạc mua lúa vào miệng bao từng người, rồi giấu riêng chiếc cốc bạc của chính Tể tướng vào sâu trong bao thóc của út Bêngiamin.

Vừa rạng đông, kỵ binh Ai Cập đuổi kịp đoàn lừa ngoài cổng thành. Từng bao tải bị đổ tung xuống cát từ anh cả Ruvên tới người út. Keng! Giữa đống lúa vàng của Bêngiamin, chiếc cốc bạc lăn ra lạnh buốt — tiếng kim loại va đá y hệt tiếng hai mươi đồng bạc Giuđa đếm trên miệng giếng Đôthan! Hiện trường tội lỗi cũ dựng lại từng nét. Quản gia tuyên án: chỉ một mình kẻ trộm Bêngiamin ở lại làm nô lệ; mười anh kia vô tội, cứ việc bình an đem lúa về quê!

Đúng giây phút ấy, lịch sử nhà Giacóp đổi hướng. Hai mươi hai năm trước ở Đôthan, họ bán con đầu của Rakhen lấy hai đồng bạc lẻ rồi đem máu dê về dối cha. Hôm nay cửa thoát thân hợp pháp mở toang trước mắt để bỏ rơi đứa con thứ hai của Rakhen. Không một ai bước đi. Cả mười anh em đồng loạt xé áo, chất lúa lên lừa, lầm lũi quay vào thành sẵn sàng chịu kiếp nô lệ cùng em út.

Giữa đại sảnh lặng ngắt, chính Giuđa — người từng xướng xuất bán Giuse năm xưa — bước lên quỳ sát bệ ngai. Giọng ông lạc đi khi kể nỗi đau người cha già ở Khéprôn từ ngày mất đứa con chỉ còn tấm áo đẫm máu. Rồi Giuđa dâng lời thế mạng cứu chuộc cả đời mình: “Nếu con về mà không có thằng bé, cha con thấy thiếu nó sẽ tắt thở ngay... Xin ngài cho tôi tớ ngài ở lại làm nô lệ thay cho em, để nó được cùng các anh trở về với cha!”

Bức tường hai mươi hai năm trong ngực Giuse sụp đổ. Người anh từng bán em lấy bạc nay xin đeo xích suốt đời cứu em! Giuse hét đuổi toàn bộ quan quân Ai Cập ra ngoài. Cửa đồng vừa khép, vị Tể tướng tháo mũ miện bật khóc lớn đến nỗi lính canh ngoài hành lang và cả hoàng cung Pharaô đều nghe tiếng nức nở dội qua hàng cột đá.

Mười người anh chết lặng khi vị chúa tể ấy bước xuống khỏi ngai, nói thẳng tiếng Hípri mẹ đẻ: “Hãy lại gần tôi. Tôi là Giuse, đứa em mà các anh đã bán sang Ai Cập!” Ông gọi thẳng chữ “đã bán” — vì hòa giải không thể xây trên dối trá — rồi ôm cổ Bêngiamin và hôn từng người anh đẫm lệ, chỉ rõ Thiên Chúa đã sai ông đi trước cứu mạng cả nhà. Thế nhưng, khi đoàn xe chất lúa lên đường đón cha già Giacóp, đáy lòng mười người anh vẫn âm ỉ nỗi sợ chưa dám nói: nay cha còn sống nên Giuse dung thứ; ngày cha khuất núi, liệu ông ấy có rút gươm đòi nợ giếng Đôthan?