Chiếc Áo Chùng Rách Nát Dưới Đáy Giếng Cạn Đôthan

Mười đầu móng tay bật máu. Vách đá vôi Đôthan ẩm lạnh và trơn nhẫy không cho cậu thiếu niên mười bảy tuổi một gờ bám nào. Không một giọt nước. Sáu mét dưới lòng đồi, chiếc giếng chứa mưa hình bầu gốm chỉ còn bùn nứt nẻ, xác bọ cạp khô và hơi lạnh cắt da giữa trưa nắng xứ Canaan. Giuse ngửa cổ nhìn miệng giếng tròn chói lòa phía trên. Nơi cổ tay trầy xước vẫn vướng lại một sợi chỉ len đỏ tía — tàn tích cuối cùng của chiếc áo chùng dài tay các anh vừa lột toạc khỏi vai cậu.

Đáng sợ hơn bóng tối là âm thanh vọng xuống từ gờ đá. Tiếng bẻ bánh nướng giòn rụm. Tiếng rót nước từ bầu da và mùi mỡ cừu non nướng than thơm lừng bay tạt xuống miệng hố. Chín người anh cùng cha khác mẹ không hề hoảng loạn bỏ chạy sau khi quăng em xuống giếng. Họ ngồi ăn trưa. Ngay trên miệng mồ sống của em mình. Tiếng kêu khản đặc của Giuse dội vào vòm đá rồi bị tiếng cười gằn và tiếng nhai thức ăn bên trên nghiền nát.

Vết nứt ấy đã rỉ máu âm ỉ nhiều năm dưới những mái lều Khéprôn. Ông Giacóp sinh Giuse lúc tuổi già từ bà Rakhen — người vợ duy nhất ông khắc cốt ghi tâm đã khuất bên đường Épratha. Nhìn gương mặt đứa con thứ mười một, ông lão như thấy bóng người vợ quá cố hiện về. Thế là ông may riêng cho Giuse tấm áo chùng dài phủ gót, tay dài thêu chỉ màu rực rỡ — thứ y phục của bậc trưởng tộc đứng chỉ huy chứ không phải người dầm sương chăn cừu.

Sự thiên vị lộ liễu ấy rơi xuống lòng mười người anh như muối xát vết thương. Họ trở về lều với vai rớm máu gai bụi, nồng mùi mồ hôi và phân cừu, chỉ để thấy cậu em mặc áo sạch sẽ đứng bên cha kể lại lầm lỗi của họ ngoài đồng. Giuse còn ngây thơ kể hai giấc mộng: bó lúa các anh cúi rạp quanh bó lúa cậu, mặt trời mặt trăng và mười một vì sao nghiêng mình trước cậu. Cậu không nhận ra mắt các anh đã hóa tro lạnh. Trong nhà không ai còn nói nổi với em một lời bình an.

Khi Giacóp sai Giuse đi bộ gần trăm cây số lên Sikhem rồi tới Đôthan thăm các anh, cậu vẫn khoác tấm áo ấy lên đường. Đôthan nằm ngay trục thương đạo dẫn xuống Ai Cập. Từ xa, đốm áo đỏ tía nổi bật giữa cỏ khô như ngọn lửa trêu ngươi. Trước khi Giuse kịp tới gần, bản án đã tuyên xong sau tảng đá: “Thằng chuyên nằm mộng kia rồi! Giết quách nó đi, quăng xuống giếng cạn rồi bảo thú dữ ăn thịt, xem mộng mị của nó đi về đâu!”

Chỉ anh cả Ruvên rùng mình trước máu ruột thịt. Ông can các em đừng đâm chết cậu, mà xui ném sống xuống giếng khô, tính bụng chiều tối sẽ lén quay lại kéo em lên trả về cho cha. Nhưng Ruvên đánh giá quá thấp cơn khát trả thù tập thể. Giuse vừa mỉm cười bước tới, mười bàn tay thô ráp chồm lên như gọng kìm sắt. Vải len rách toạc lạnh buốt. Áo chùng bị giật phăng khỏi lưng trần, để lại vết cào đỏ bầm và sợi chỉ tía quấn cổ tay trước khi cậu bị quăng thẳng xuống đáy hố.

Ruvên vừa tách đàn đi xa thì gió sa mạc thổi về mùi nhựa thơm, nhũ hương và lạc đà thồ hàng. Một đoàn lái buôn Ítmaen từ Galaát đang xuôi hướng sông Nin. Giuđa nheo mắt nhìn lục lạc đồng trên cổ lạc đà rồi quay sang mâm bánh. Giết em mà phải giấu máu suốt đời thì ích gì? Bán nó đi. Vừa sạch tay khỏi tội sát nhân, vừa tống khứ kẻ chướng mắt, lại có bạc bỏ túi! Lý lẽ thực dụng của tội lỗi lúc nào cũng êm tai đến rợn người.

Dây thừng quăng xuống giếng. Thoáng được kéo lên hít gió nóng mặt đồi, Giuse tưởng các anh đã hối hận. Không. Trước mặt cậu là đám thương buôn lạ hoắc và bàn tay Giuđa xòe bên phiến đá. Keng. Keng. Từng mảnh bạc cắt thô rơi từ cân đồng xuống đá vôi. Mười lăm. Mười tám. Hai mươi. Hai mươi shekel bạc — đúng giá chợ nô lệ thời Trung Đồng cho một thiếu niên, rẻ hơn cả ba mươi đồng bạc đền mạng nô lệ trưởng thành sau này.

Giuse quỳ sụp xuống bụi, nước mắt trộn bùn lem luốc, bị trói giật khuỷu tay vừa ngoái lại gào tên từng anh một. Tận Sáng Thế bốn mươi hai các anh mới thú nhận cảnh tượng ám ảnh ấy: họ thấy rõ nỗi kinh hoàng trong mắt em, nghe rõ tiếng van xin vì tóc bạc của cha, nhưng tất cả đều khoanh tay quay đi. Hai mươi đồng bạc chia mười chưa nổi mỗi người hai đồng. Vì hai đồng lẻ, họ bán đứt máu mủ vào màn bụi lạc đà xuôi nam.

Chiều xuống, một con dê đực bị cắt cổ. Chính những bàn tay vừa đếm bạc lại nhúng tấm áo rách vào chậu máu nóng chờ khô sẫm rồi gửi về Khéprôn. Họ không dám gọi tên Giuse trước mặt cha già. Họ đặt bọc vải cứng đờ máu khô xuống đất với câu hỏi sắc lạnh như dao: “Chúng con nhặt được vật này; xin cha nhận xem có phải áo con trai cha không?” Không phải “em chúng con”. Mà là “con trai cha”.

Tiếng gào của Giacóp xé toạc hoàng hôn Khéprôn. Ông lão xé áo, quấn bao bố ngang lưng, vùi mặt vào mảnh len bết máu dê tìm chút hơi ấm cuối cùng của con. Con cái xúm lại đỡ ông — kể cả những kẻ đang giấu hai đồng bạc trong thắt lưng cũng giả vờ an ủi nỗi đau chính mình gây ra — nhưng Giacóp gạt hết: “Cha sẽ mặc đồ tang bước xuống âm phủ với con cha!” Giữa lều Khéprôn và bãi cát Sinai, trời đêm dường như câm lặng.

Sao Thiên Chúa của Ápraham không sai thiên sứ giữ tay Giuđa như từng giữ con dao trên núi Môria? Đêm đầu bị xích cổ chân bên lửa trại Ítmaen, Giuse nhìn sợi chỉ đỏ tía nơi cổ tay rớm máu mà không có câu trả lời. Chân cậu phồng rộp hướng về sông Nin rực lửa. Cậu nô lệ mười bảy tuổi không hề biết Đấng Quan Phòng đã xuống tận đáy giếng cùng cậu — và hai mươi hai năm sau, chính mười người anh ấy sẽ quỳ rạp trước mặt cậu xin từng đấu lúa cứu mạng.