Hãy Chỗi Dậy Ngay Trong Đêm: Sáu Trăm Cây Số Sa Mạc Cứu Sống Hài Nhi

Căn phòng đá nhỏ ở rìa Bêlem vẫn thoảng hương nhũ hương xứ Saba và vị đắng mộc dược mà các nhà chiêm tinh phương Đông vừa dâng lúc chiều tà. Ngoài ngõ vắng, sương khuya phủ ướt tán cây vả già. Cả thị trấn ngủ say. Đột ngột, ngay giữa canh tư đen đặc nhất trước rạng đông, Giuse mở choàng mắt bật dậy khỏi chiếu cói. Tim đập mạnh trong ngực nhưng hơi thở không một tiếng động thừa. Ông nghiêng người, đặt bàn tay chai sần lên vai Maria lay nhẹ.

Chỉ nhìn sâu vào mắt chồng dưới vệt trăng mờ qua ô cửa hẹp, Maria hiểu ngay không cần hỏi nửa lời. Sứ thần Chúa vừa bước vào giấc ngủ người thợ mộc, và mệnh lệnh lần này gấp gáp như chuông báo cháy giữa đêm thâu: "Này ông, dậy đem Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Ai Cập, và cứ ở đó cho đến khi tôi báo lại, vì vua Hêrôđê sắp tìm giết Hài Nhi đấy!" Cách chưa đầy mười cây số về phía bắc, trong cung điện Giêrusalem, bạo chúa Hêrôđê — kẻ từng siết cổ chính vợ và hai con trai ruột vì sợ mất ngai vàng — đang điên dại khi biết các nhà chiêm tinh đã đi lối khác về xứ.

Dừng lại một nhịp trong căn phòng tối ấy mới thấy hết tầm vóc đức tin của Giuse. Nếu là ta, hàng chục câu chất vấn đã bật ra: "Lạy Chúa, Hài Nhi nằm kia chẳng phải Con Thiên Chúa Toàn Năng sao? Sao Chúa không sai thiên thần bẻ gãy gươm Hêrôđê ngay trong cung điện, lại bắt chính Thiên Chúa chạy trốn giữa đêm như đứa trẻ tị nạn không tấc sắt?" Giuse không hỏi một câu. Ông hiểu Thiên Chúa đã bước thật sự vào phận người mong manh không dùng phép thuật đặc quyền, và Người trao nhịp thở bằng xương bằng thịt của Con Một Người vào tốc độ đôi chân người cha nuôi đêm nay!

Giuse không chờ hửng sáng để dọn hành lý cồng kềnh. Chậm vài giờ là mất mạng, vì kỵ binh đánh thuê của Hêrôđê chỉ mất hơn một tiếng phi ngựa từ Giêrusalem xuống Bêlem. Trong bóng tối, đôi tay quen thuộc của người thợ gom nhanh túi đồ nghề sắt thiết yếu, bầu nước da dê và đúng chiếc đèn dầu đất nung nhỏ từng theo ông từ bàn bào Nadarét tới máng cỏ hang đá. Ông đặt ngọn đèn vào bình gốm đục lỗ che gió, rồi choàng tấm áo len dày màu nâu sẫm ôm kín vai Maria và Hài Nhi Giêsu đang ngủ trước ngực Mẹ.

Cánh cửa gỗ khép nhẹ không một tiếng động, con lừa nhỏ rảo bước xuống dốc đá hướng về nam Hebron tránh xa trục lộ Giêrusalem. Ngay lúc buộc lại túi hành trang bên yên lừa, Giuse bỗng rùng mình kính sợ trước toán học thầm lặng của Chúa Quan Phòng. Trước chiều qua, người thợ mộc nghèo lấy đâu ra tiền bạc nuôi vợ con vượt sáu trăm cây số sa mạc sang quốc gia xa lạ không người thân thích? Chính chiếc tráp nhỏ đựng vàng ròng, nhũ hương và mộc dược của các Đạo sĩ ngoại giáo vừa đặt dưới chân Hài Nhi mấy tiếng trước đã hóa thành khoản lộ phí tị nạn chính xác từng đồng mà Chúa Cha chuẩn bị sẵn!

Thiên Chúa không bao giờ trao cho Giuse bản đồ mười năm tới; Người chỉ trao đúng phần bánh đủ vượt qua đêm nay cùng lời dặn ngắn gọn: "Cứ ở đó cho đến khi tôi báo lại." Vài ngày sau lưng họ, tiếng khóc xé trời của các bà mẹ Bêlem vang lên ứng nghiệm lời ngôn sứ Giêrêmia khi gươm Hêrôđê tàn sát các hài nhi vô tội. Còn trước mũi dép Giuse lúc này là tuyến đường ven biển Via Maris — sáu trăm cây số khắc nghiệt từ núi Hebron qua Gaza mở ra biển cát trắng xóa Bắc Sinai.

Ai từng vượt cát Sinai mùa đông mới thấu cái giá cơ bắp người thợ Galilê đã trả. Ban ngày gió mặn Địa Trung Hải quất rát mắt và nứt môi; ban đêm cái lạnh sa mạc tụt dưới độ đóng băng dưới trăng bạc, vây quanh bởi tiếng chó rừng tru và những toán cướp rình lữ khách lẻ loi. Đêm này qua đêm khác, Giuse đi bộ hoàn toàn cạnh dây cương để nhường sức lừa cho Maria và Con Trẻ. Mỗi chặng nghỉ ngắn sau hốc đá, ông đắp tấm áo choàng len nâu của mình lên vợ con, còn mình ngồi tựa đá lạnh cầm gậy ô-liu canh thức bên ngọn lửa nhỏ của chiếc đèn đất nung che trước ngực.

Sau nhiều tuần lễ đôi gót chân rướm máu trong quai dép mòn, dải xanh châu thổ sông Nin cuối cùng cũng hiện ra nơi chân trời. Đặt chân lên đất Ai Cập, mũi giáo Hêrôđê lùi lại sau lưng, nhưng thử thách âm thầm của mọi người cha nhập cư bắt đầu: dựng lại mái nhà từ hai bàn tay trắng nơi xứ lạ.

Tại khu định cư nghèo của người Do Thái lưu tán ven sông Nin, chẳng ai biết Giuse thuộc hoàng tộc Đavít hay thợ giỏi vùng Nadarét. Ông chưa rành tiếng Ai Cập, lạ lẫm cả thớ gỗ sung dâu mềm ven sông khác hẳn gỗ sồi và ô-liu cứng trên đồi Galilê. Vậy mà ngay sáng hôm sau, người cha trầm lặng đã mở túi lấy cưa và đục sắt ra chợ lao động học từng chữ bập bẹ, cúi lưng đóng ghế sửa cửa thuê để mỗi chiều đem về bánh mì, dầu ăn và sữa ấm nuôi Chúa Hài Đồng khôn lớn.

Lòng đạo đức Công giáo chiêm ngắm năm tháng Ai Cập ấy với niềm xúc động sâu xa: Đấng Cứu Thế đã tập những bước đi đầu tiên trên đất tị nạn, bàn tay nhỏ vịn vào đầu gối lấm mùn cưa của người cha xa xứ, và đôi tai con người của Chúa Giêsu đã học tiếng gọi "Abba — Cha ơi" qua giọng nói trầm tĩnh không bao giờ hoảng loạn của Thánh Giuse. Tới khi Hêrôđê chết và thiên thần báo mộng lần thứ ba gọi về Nadarét, Giuse vẫn giữ nguyên một phong thái: thức dậy, gói chiếc đèn đất nung và tấm áo choàng len nâu bạc màu nắng gió, lên đường không một lời kể công.

Đêm nay, khi phố phường đã tắt đèn và con thơ ngủ say, biết bao cha mẹ vẫn ngồi một mình bên bàn bếp lo hóa đơn tiền nhà, công ăn việc làm bấp bênh ngày mai. Hãy nhìn bóng người thợ mộc cầm chiếc đèn đất nung bước giữa cồn cát Sinai năm ấy. Ngọn đèn của Thánh Giuse chưa bao giờ đủ sáng để chiếu thấu sáu trăm cây số tới sông Nin một lúc — nó chỉ soi rõ đúng một bước chân ngay trước mũi dép. Và với người cha đặt gia đình trong tay Chúa, thấy rõ một bước vâng phục đêm nay đã đủ đưa cả mái ấm vượt qua sa mạc bình an.