Lời Nguyện Đẫm Nước Mắt Của Người Mẹ Góa Và Hòa Ước Trước Cổng Tu Viện Cascia

Đất nghĩa trang San Montano còn chưa lấp kín quan tài gỗ thông của Paolo Mancini thì mùi sắt của những lưỡi dao găm đã phả ngay sau gáy hai đứa trẻ mồ côi. Dưới bóng cây bách chiều đông, ba người chú bên nội đứng vây lấy Giangiacomo Antonio và Paolo Maria. Một người đàn ông râu sẫm đặt bàn tay nặng trịch lên vai cậu anh, chỉ thẳng vào vệt máu khô trên vạt áo tang: "Nhìn kỹ màu máu cha chúng mày. Ở thung lũng này, thằng con nào để kẻ giết cha sống dưới ánh mặt trời thì không đáng mang họ Mancini."

Đứng cách ba bước trong khăn tang đen, Rita nghe rõ từng chữ. Lưng bà lạnh buốt hơn gió tuyết đỉnh Apennines. Dân làng xì xầm rằng bà biết mặt những kẻ phục kích bên suối Corno, nhưng trước mặt quan trấn thủ Cascia lẫn đám thân tộc sục sôi đòi tên thủ phạm, môi góa phụ ba mươi bảy tuổi khép chặt như đá tảng. Khóa chiếc áo choàng đẫm máu của chồng vào đáy rương gỗ, bà tưởng có thể chôn luôn mồi lửa. Bà đã lầm.

Chất độc của luật trả thù máu ngấm qua từng bát rượu, từng lời khích bác đầu ngõ mỗi chiều. Vài tháng sau, tiếng cười của cặp song sinh mười lăm tuổi biến mất khỏi ngôi nhà dưới chân núi Scoglio. Bữa tối ngột ngạt như chì. Rita bắt gặp hai con ngồi mài dao săn bên thềm đá, mắt vằn lên đúng tia nhìn dữ tợn mà bà từng mất mười tám năm mới rửa sạch khỏi gương mặt người cha. Khi bà đặt tay lên vai con nhắc lời tha thứ cuối cùng của cha, cậu lớn gạt phắt ra, giọng cay đắng: "Mẹ là đàn bà, mẹ có thể quỳ khóc. Còn chúng con mang máu của cha!"

Đêm ấy Rita không ngủ. Bà mở cửa sau, bước qua khóm hồng già trơ cành đầy gai nhọn trong sương giá, rồi trèo lên mỏm đá dựng đứng Lo Scoglio phía trên mái nhà. Từ độ cao trăm thước nhìn xuống hẻm núi tối đen, người mẹ góa đối diện cơn kinh hoàng lớn hơn cả đêm nhận xác chồng. Mất chồng xé nát trái tim thể lý; nhưng nhìn hai núm ruột mình sắp biến thành kẻ sát nhân và đánh mất linh hồn đời đời, đó là vực thẳm ngay trước mắt.

Quỳ rạp trên đá vôi sắc lạnh đến rướm máu đầu gối, tay nắm chặt Thánh Giá gỗ nhỏ, Rita thốt lên một trong những lời cầu nguyện gai góc nhất lịch sử các Thánh. Bà không xin giàu sang hay trường thọ bằng mọi giá. Nước mắt đẫm phiến đá, bà nài van: "Lạy Chúa Giêsu, xin bẻ gãy mưu đồ hận thù trong tim hai con của con. Nhưng nếu Chúa thấy trước rằng không sức nào trên mặt đất ngăn nổi đôi tay chúng nhúng máu đồng loại và đánh mất ơn cứu độ... thì lạy Cha, dù đứt từng khúc ruột, con xin trao chúng về tay Cha ngay lúc linh hồn chúng còn trong sạch!"

Chỉ ai hiểu một xã hội nơi thiếu niên mười sáu tuổi buộc phải chọn giữa đi giết người hoặc bị dòng họ nhổ vào mặt như kẻ hèn nhát mới thấu sức nặng của lời nguyện ấy. Đó là đỉnh cao tình mẫu tử đức tin — đặt phần rỗi đời đời của con lên trên niềm an ủi tuổi già của mẹ. Chưa đầy một năm sau đám tang Paolo, dịch kiết lỵ ác tính quét qua thượng nguồn Valnerina. Cả Giangiacomo lẫn Paolo Maria cùng ngã bệnh liệt giường.

Suốt nhiều tuần ròng, Rita một mình thức trắng lau từng giọt mồ hôi sốt nóng, đút từng thìa nước thảo mộc bằng tất cả sự dịu dàng của người mẹ sẵn sàng đổi mạng sống mình cho con. Chính khi cơn sốt làm tan lớp vỏ kiêu hãnh tuổi trẻ và tiếng gào của các chú bác không còn lọt qua cửa gỗ, phép lạ nội tâm đã xảy ra. Nhìn đôi tay gầy rộc của mẹ kiên nhẫn chăm sóc mình giữa tang tóc, hai cậu thiếu niên hiểu ra cái giá mẹ đã trả để giữ mái nhà khỏi vấy máu. Trước khi nhắm mắt cách nhau ít ngày, cả hai đều nắm tay mẹ, tự nguyện tha thứ cho kẻ giết cha và lãnh nhận Bí tích cuối cùng trong bình an.

Ba nấm mộ tươi nằm cạnh nhau dưới hàng bách San Montano chỉ trong một năm. Trở về căn nhà trống lúc chiều tà, bàn ăn bốn chỗ chỉ còn một ghế gỗ lạnh ngắt, Rita đứng lặng bên khóm hồng gai khô khốc ngoài tường đá. Không cha mẹ, không chồng, không con. Trong mắt dân làng Roccaporena, bà là người đàn bà bất hạnh nhất vùng Umbria. Nhưng dưới khăn tang đen, một sự thanh thản sâu thẳm mở ra: chồng và hai con đều đã cập bến thiên đàng an toàn. Không còn sợi dây trần thế nào giữ chân bà trước ước mơ thuở mười hai tuổi.

Chia bớt ruộng nương cho người nghèo, Rita đi bộ sáu cây số dọc suối Corno — ngang qua đúng khúc quanh sương mù nơi chồng từng ngã gục — để gõ cổng đan viện Thánh Maria Mađalêna dòng Augustinô tại Cascia. Một lần gõ: viện mẫu từ chối. Hai lần gõ: cổng vẫn đóng. Ba lần quỳ trước bậc đá, then sắt vẫn cài lạnh lùng. Không chỉ vì luật dòng e ngại nhận một góa phụ, mà vì bên trong đan viện có những nữ tu mang họ hàng với phe đối nghịch nhà Mancini! Nhận góa phụ của nạn nhân bị ám sát khi mối thù chưa xóa trên giấy trắng mực đen sẽ biến đan viện thành bãi chiến trường.

Người thường sau ba lần bị từ chối hẳn đã bỏ cuộc. Rita hiểu ngay ý Chúa: bà không thể bước vào cung thánh bình an mà bỏ mặc đống than thù hận đốt cháy quê hương sau lưng. Nối tiếp sứ mạng "Sứ giả Hòa bình của Đức Kitô" từ cha mẹ xưa, người góa phụ đơn độc ấy gõ cửa từng ngôi nhà đầy giáo mác của cả hai phe — bên này là họ Mancini hằm hè mối nhục mất người, bên kia là gia tộc Chiqui nơm nớp thủ dao phòng bị.

Ban đầu họ đóng sầm cửa, nhổ nước bọt xuống đá, mắng bà phản bội máu mủ. Nhưng làm sao người chú có thể đòi trả thù cho Paolo khi chính người vợ từng ôm xác đẫm máu của Paolo lại đứng trước ông không một gợn oán hờn? Và làm sao phe sát nhân giữ nổi lưỡi kiếm khi nạn nhân duy nhất tìm đến cửa họ không phải cùng lính gác, mà với lời tha thứ nhân danh Đấng cầu nguyện trên đồi Canvê? Tảng băng kiêu ngạo vỡ tan. Một sáng sương tan tại quảng trường Cascia, trước mặt Đức Giám mục và công chứng viên, gia trưởng hai họ Mancini và Chiqui bước ra hạ kiếm xuống đá, đặt tay lên sách Tin Mừng ký hòa ước vĩnh viễn. Ngay chiều ấy, cánh cổng đan viện Thánh Maria Mađalêna mở toang đón người kiến tạo hòa bình xứ Umbria.