Hai Lời Cầu Nguyện Xin Được Chết Trong Cùng Một Đêm Và Người Lữ Khách Bên Thềm

Cùng một chiều gió cát rát mặt trải dài trên hai đầu Đế quốc Átsua. Tại kinh đô Ninivê bên sông Tigris, ông lão Tôbít lần bước ngoài sân gạch nứt, hai mắt phủ sẹo trắng đục không phân biệt nổi nắng chiều hay đêm tối. Cách bức tường đất ấy gần ngàn cây số về hướng đông bắc, vượt dãy Zagros lên cao nguyên Écbatana lạnh buốt cao một ngàn tám trăm mét, thiếu nữ Sara run rẩy bước lên phòng áp mái định treo cổ vào xà gỗ. Hai con người chưa từng biết tên nhau. Hai lồng ngực cùng chạm đáy chịu đựng. Đúng khắc ấy, cả hai cùng ngước lên trời khóc xin Chúa cho mình được chết.

Bi kịch của Tôbít nhói buốt vì nó không đến từ tội lỗi, mà đến ngay sau lòng bác ái anh hùng. Bị lưu đày sang Ninivê từ chi tộc Náptali, giữa lúc vua Sennakhêríp giết người Ítraen phơi xác dọc chân thành cấm chôn cất, Tôbít vẫn liều mạng gom thi thể đồng bào giấu trong nhà ban ngày rồi đợi đêm xuống lén đào huyệt chôn. Vua tịch thu sạch gia sản ông. Đến lễ Ngũ Tuần, mâm cỗ vừa dọn ra mà con trai báo ngoài chợ có người đồng bào bị thắt cổ vứt xác, Tôbít bỏ ngay bữa ăn chưa nếm một miếng, nhịn đói đi bế người chết về khâm liệm.

Đêm hè Ninivê oi nồng ngạt thở. Vừa chạm tử thi chưa kịp thanh tẩy theo luật Môsê nên ông lão nằm ngủ ngay dưới chân tường ngoài sân, mặt không che đậy. Trên gờ tường đất, chim sẻ làm tổ chao cánh làm rơi phân nóng thẳng vào hai mắt mở hé của ông. Cơn bỏng buốt tận óc. Thầy thuốc càng bôi thuốc, màng sẹo trắng càng kéo dày cho đến khi đôi mắt người công chính mù đặc suốt bốn năm.

Nghèo túng bủa vây từng bữa ăn. Bà Anna phải dệt vải thuê đổi từng đấu lúa nuôi chồng mù. Một buổi chiều chủ thưởng thêm con dê nhỏ; nghe tiếng dê kêu ngoài sân, ông lão sợ vợ túng quẫn nhận đồ gian nên gặng bắt trả lại. Kiệt sức sau bốn năm gánh vác một mình, bà Anna buột miệng cứa đứt tim chồng: “Thế bao nhiêu việc bố thí, công phúc chôn người chết của ông đâu cả rồi? Ai cũng thấy rõ ông nhận được gì đấy!” Không lưỡi dao nào đau bằng lời mỉa mai đức tin ngay trong nhà lúc mình bất lực.

Đúng giờ Tôbít khóc ngoài sân Ninivê, trên núi Écbatana xứ Mêđi, một nữ tỳ nhà ông Raghuên cũng quăng vào mặt cô chủ Sara lời nguyền độc địa: “Chính cô giết chồng! Bảy người đàn ông cưới cô đều chết trước khi thành sự, cô còn hành hạ chúng tôi đến bao giờ? Chớ gì chúng tôi chẳng bao giờ thấy con cái nào sinh từ bụng cô!” Sara chết lặng. Bảy lần khoác áo dâu là bảy lần bước ra trong tiếng khóc đám tang vì ác thần Átmôđaiô đoạt mạng tân lang.

Sara lao lên gác thượng, mắt nhòe lệ nhìn thanh xà gỗ. Một nút thắt sẽ dập tắt mọi lời đàm tiếu khắp Écbatana. Nhưng khi ngón tay chạm vào cái chết, gương mặt già nua của cha cô — ông Raghuên không còn đứa con nào khác — hiện lên rõ mồn một. Nếu cô treo cổ hôm nay, tóc bạc của cha sẽ gục xuống mồ vì nhục nhã! Lòng hiếu thảo giữ chân Sara bên bờ vực. Cô quay về phía cửa sổ, giang tay nức nở dâng nỗi oan khuất lên Thiên Chúa.

Sách Tôbia vén màn vô hình bằng hai câu đẹp rùng mình: cùng tích tắc ấy, hai lời cầu nguyện cách nhau ngàn dặm cùng vang lên trước vinh quang Đấng Tối Cao. Chúa không ban cái chết họ nài xin; Người ban ơn chữa lành kép. Tổng Lãnh Thiên Thần Raphaen — nghĩa là “Thiên Chúa chữa lành” — được sai xuống bóc vảy trắng khỏi mắt ông lão Ninivê và giải cứu phòng cưới Sara bằng mối lương duyên với Tôbia, con trai Tôbít.

Không biết thiên đình vừa chuyển động, Tôbít vào nhà tính chuyện hậu sự. Ông nhớ mười nén bạc — gần ba trăm ký bạc ròng — từng gửi ông Gabêlô giữ tại Ragi xứ Mêđi. Ông gọi Tôbia lại, trao lời di huấn thương người nghèo cùng nửa tấm biên nhận xẻ đôi làm tin: “Con hãy tìm người dẫn đường tin cậy cùng lên Mêđi nhận lại số bạc ấy trước khi cha nhắm mắt.”

Tôbia vừa ra khỏi cổng tìm người đã khựng lại. Ngay trước thềm, như đợi sẵn từ bao giờ, là một thanh niên tuấn tú thắt lưng gọn gàng. Không hào quang chói lòa. Không tiếng sấm. Thiên thần xuất hiện bình dị trong dáng người anh họ tên Azaria, thông thuộc từng đèo núi lên Ragi và Écbatana. Nhận mức công một đồng drachma mỗi ngày, người lữ khách trấn an ông lão mù: “Ông yên tâm, tôi sẽ đưa cậu ấy đi bình an và đưa về bình an.”

Sáng hôm sau, dưới nước mắt thắt ruột của mẹ Anna, hai chàng trai lên đường. Kinh Thánh ghi lại chi tiết duy nhất ấm lòng: chú chó nhỏ của gia đình cũng lon ton chạy theo chân chủ suốt vạn dặm. Chiều đầu hạ trại bên sông Tigris đỏ rực nắng Ba Tư, Tôbia bước xuống mép nước rửa chân.

Mặt sông nổ tung bọt trắng! Một con cá khổng lồ lao lên đớp bàn chân chàng trai. Tôbia thét lên, nhưng Azaria bình thản hô lớn: “Nắm chặt mang nó! Kéo thẳng lên bờ!” Vật lộn lôi được cá lớn lên bãi cỏ, theo lời Azaria, Tôbia mổ bụng cá tách riêng quả tim, lá gan và túi mật đắng gói kỹ vào túi hành trang.

Nướng phần thịt cá làm lương đi đường dưới rặng núi Mêđi sừng sững, Tôbia hỏi nhỏ: “Anh Azaria, tim, gan và mật cá giữ làm thuốc gì?” Người bạn đường đáp bằng ánh mắt sâu thẳm: khói đốt tim gan cá xua tan quyền lực ác thần mãi mãi, còn túi mật đắng dùng xức sáng những đôi mắt phủ vảy trắng. Ngày mai thôi, họ sẽ dừng chân ngay cổng nhà cô gái đã bảy lần khóc chồng chết trong phòng cưới!